Аптап ыстықта ыстық шай ішуге бола ма?
Жаздың аптап ыстығында шөл қандырғысы келген адам ең алдымен салқын суға ұмтылады. Ал үлкендердің арасында «ыстық күнде ыстық шай ішсең, ағза салқындайды» деген пікір әлі де кең таралған. Бірі мұны ата-бабадан келе жатқан дағды десе, енді бірі денсаулыққа пайдалы деп санайды. Бірақ бұл пікірді ғылым растай ма?
Соңғы жылдары дәрігерлер мен ғалымдар шайдың өзінен емес, оның өте ыстық күйінде ішілуінен қауіп бар екенін ескертіп келеді. Мамандардың сөзінше, қайнаған шайды үзбей ішу өңешке зиян келтіріп, уақыт өте келе қатерлі ісікке шалдығу қаупін арттыруы мүмкін.
Ғылыми зерттеулер не дейді?
2016 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Халықаралық қатерлі ісікті зерттеу агенттігі (IARC) 65 градустан жоғары температурадағы сусындарды тұрақты түрде тұтыну өңеш қатерлі ісігінің даму қаупін арттыруы мүмкін деген қорытынды жариялады.
Мұндай қауіптің себебі – сусынның құрамында емес, оның температурасында. Өте ыстық шай өңештің шырышты қабатын қайта-қайта күйдіріп, тіндердің зақымдануына әкеледі. Егер бұл әдет ұзақ жылдар бойы жалғасса, созылмалы қабыну пайда болып, қатерлі өзгерістердің даму қаупі артады.
Ғалымдар Иран, Қытай және Оңтүстік Американың кейбір өңірлерінде жүргізілген зерттеулерге назар аударады. Бұл елдерде шайды өте ыстық күйінде ішу кең таралған әрі өңеш қатерлі ісігінің көрсеткіші де жоғары.
Ыстық шай шынымен шөлді баса ма?
«Ыстық шай шөлді жақсы басады» деген пікірдің де белгілі бір негізі бар. Ыстық сусын ішкен кезде адам көбірек терлейді. Тер буланған кезде дене салқындап, жеңілдік сезіледі.
Алайда бұл барлық жағдайда әсер етпейді. Егер ауа райы өте ыстық әрі ылғалды болса немесе адам жеткілікті су ішпесе, керісінше ағзадағы сұйықтықтың жоғалуына әкелуі мүмкін. Сондықтан мамандар аптап ыстықта шөлді ең алдымен таза сумен қандыруға кеңес береді.
Аптап ыстықта қандай сусын таңдаған дұрыс?
Дәрігерлер жаз мезгілінде:
- бөлме температурасындағы таза су;
- аздап жылыған шөп шайлары;
- қант мөлшері аз жеміс компоты немесе морс;
- минералды су сияқты сусындарды таңдауға кеңес береді.
Егер шай ішкіңіз келсе, оның сәл салқындағанын күткен жөн.
Ыстық шайдың өзі қауіпті емес. Сондықтан аптап ыстықта шайдан мүлде бас тартудың қажеті жоқ, бірақ оның температурасына мән берген жөн.
Денсаулықты сақтаудың қарапайым қағидасы – ауызды күйдіріп жіберетіндей ыстық шайды ішпеу. Аздап салқындаған шай әрі қауіпсіз, әрі ағзаға жайлы болады.
