Қартқа құрмет – қоғамға міндет
Қазақ халқы ежелден үлкенді сыйлап, қарияны төрге шығарған. «Қарты бар үйдің қазынасы бар» деген сөздің өзі халқымыздың егде жастағы адамдарға деген құрметін айқын аңғартады. Алайда қазіргі қоғамда қарт адамдардың қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау мәселесі әлі де назар аударуды қажет етеді.Егде жастағы адамға жасалған зорлық-зомбылық тек денеге күш көрсетумен өлшенбейді. Оған қорқыту, қорлау, кемсіту, немқұрайлы қарау, жалғыз қалдыру, қаржысын рұқсатсыз пайдалану сияқты әрекеттер де жатады. Кейде мұндай жағдайлар отбасының ішінде орын алып, сырт көзге байқалмай қалуы мүмкін. Сондықтан мәселенің ең қауіпті тұсы – зорлық-зомбылықтың үнсіз қалуы.
Қарт адамның денсаулығы мен өмірлік жағдайына байланысты өзгелердің көмегіне тәуелді болуы оны әлсіз немесе құқығы шектеулі адамға айналдырмайды. Керісінше, оның ар-намысы мен қадір-қасиетін қорғауға ерекше көңіл бөлінуі тиіс.
Зорлық-зомбылықтың алдын алу ең алдымен отбасынан басталады. Үйдегі үлкен адамның сөзін тыңдау, оның пікірін құрметтеу, денсаулығына көңіл бөлу, күнделікті қажеттіліктеріне көмектесу – қарапайым көрінгенімен, үлкен маңызға ие әрекеттер. Қарт адам өзін отбасына артық жүк емес, қадірлі мүшесі ретінде сезінуі керек.
Сонымен бірге қарт адамдарға күтім көрсететін жандарды да қолдау қажет. Үнемі күтім жасау физикалық және психологиялық тұрғыдан ауыр болуы мүмкін. Мұндай жағдайда отбасы мүшелері бір-біріне қолдау көрсетіп, әлеуметтік және медициналық мамандардың көмегіне жүгінуден тартынбағаны жөн.
Зорлық-зомбылық белгілерін байқаған кезде «бұл – отбасының жеке мәселесі» деп сырт айналу дұрыс емес. Көгеру, жарақат, қорқыныш, тұйықталу, қаржының себепсіз жоғалуы немесе адамның күтімсіз қалуы – назар аударуды қажет ететін белгілер болуы мүмкін. Мұндай жағдайда қарт адамның қауіпсіздігін бірінші орынға қойып, тиісті мамандар мен қызметтерден көмек сұрау қажет.
Қоғамның өркениеттілігі оның әлсіз топтарға қалай қарайтынымен де өлшенеді. Егде жастағы адамдар – біздің ата-анамыз, ата-әжелеріміз, ұстаздарымыз, еңбек еткен аға буын. Олар елдің тарихын, дәстүрін, мәдениетін бойына сіңірген ұрпақ.
Сондықтан қарт адамға қамқорлық жасау – күнделікті мәдениет, отбасылық тәрбие және азаматтық жауапкершілік.
Қартты қорғау – өткенді құрметтеу ғана емес, келешекке көрсеткен үлгіміз. Бүгін біз үлкендерге қандай құрмет көрсетсек, ертеңгі ұрпақтан да сондай қарым-қатынасты көреміз.
Егде жастағы әрбір адам қауіпсіз, қадірлі және зорлық-зомбылықсыз өмір сүруге құқылы. Осы қарапайым қағиданы сақтау – баршамызға ортақ міндет.
