Жазда тағамнан уланудан қалай сақтануға болады?
Астанада жыл басынан бері 648 адам жіті ішек инфекциясын жұқтырған.
Фото:BAQ.KZ архиві
Жаз мезгілінде тағамнан улану мен ішек инфекцияларының қаупі артады. Астана қаласының бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Айгүл Шағалтаева тұрғындарға қандай өнімдерден сақ болу керектігін түсіндіріп, қауіпсіз тамақтанудың негізгі ережелерін еске салды, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.
Жазда қауіп неге күшейеді?
Астана қаласының бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Айгүл Шағалтаева өткізген брифингте жаз мезгілінде тағамнан улану мен жіті ішек инфекцияларының алдын алу мәселесіне ерекше назар аударды.
Оның айтуынша, күннің ысуы тағам өнімдерінде ауру қоздырғыш микроорганизмдердің жылдам көбеюіне қолайлы жағдай жасайды. Әсіресе өнімдерді сақтау, тасымалдау немесе сату кезінде санитариялық талаптар сақталмаса, қауіп бірнеше есе артады.
Ауа температурасының жоғары болуы тағам өнімдерін сақтау, тасымалдау және өткізу шарттары бұзылған жағдайда ауру тудыратын микроорганизмдердің тез көбеюіне ықпал етеді. Сондықтан жаз мезгілінде тағам қауіпсіздігі мәселесіне ерекше жауапкершілікпен қарау қажет, – деді Айгүл Шағалтаева.
Әлемде жыл сайын жүздеген мың адам көз жұмады
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметіне сәйкес, жыл сайын әлемде шамамен 600 миллион адам қауіпсіз емес тағам өнімдерін тұтыну салдарынан ауырады. Оның ішінде 420 мыңнан астам адам тағам арқылы таралатын аурулардан қайтыс болады.
Мамандарды әсіресе балалар арасындағы сырқаттанушылықтың жоғары болуы алаңдатып отыр.
Астанадағы жағдай қандай?
Бас санитарлық дәрігердің мәліметінше, жүргізіліп жатқан профилактикалық жұмыстарға қарамастан, тағамнан улану мен ішек инфекциялары елімізде әлі де тіркелуде.
2026 жылдың басынан бері Астанада жіті ішек инфекциясының 648 жағдайы анықталған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 4 пайызға төмен.
Ал 2025 жылы елордада бақылаудағы нысандармен байланысты тағамнан уланудың үш топтық жағдайы және сауда орындарында үй жағдайында дайындалған тағамдарды сатуға байланысты бір жағдай тіркелген.
Салдарынан 60 адам зардап шеккен, оның ішінде 20 бала бар.
Ішек инфекцияларының негізгі себептері тағам өнімдерін дайындау, сақтау және өткізу кезінде санитариялық-гигиеналық талаптардың сақталмауымен байланысты. Биылғы кезеңде жаппай тағамнан улану жағдайлары тіркелген жоқ, – деді Айгүл Шағалтаева.
Қандай тағамдар аса қауіпті?
Мамандардың айтуынша, тағамнан улану көбіне жарамдылық мерзімі өткен, сапасыз немесе дұрыс сақталмаған өнімдерді тұтынудан болады.
Ең қауіпті өнімдердің қатарына көпқұрамды салаттар, крем қосылған кондитерлік өнімдер, тартылған еттен жасалған тағамдар, сілікпе, жұмыртқа тағамдары, құс еті және басқа да тез бұзылатын өнімдер жатады.
Осындай тағамдардың құрамында сальмонелла, ішек таяқшасының патогенді түрлері, стафилококк және өзге де қауіпті микроорганизмдер болуы мүмкін.
Сонымен қатар жеткілікті деңгейде жуылмаған көкөністер, жемістер, жидектер мен көк шөптер де аурудың көзіне айналуы ықтимал.
Жеткізу қызметі мен фастфудтың жасырын қаупі
Соңғы жылдары дайын тағам жеткізу қызметтері қарқынды дамып келеді. Бұл тұрғындар үшін қолайлы болғанымен, белгілі бір қауіптерді де қатар алып келеді.
Айгүл Шағалтаеваның айтуынша, тағамның қауіпсіздігі тек оның дайындалу сапасына ғана емес, жеткізу кезінде температуралық режимнің сақталуына, жеткізу уақытына және тасымалдау жағдайларына да байланысты.
Ерекше қауіптің бірі – бұзылған өнімді әрдайым сыртқы белгілері арқылы анықтау мүмкін емес. Ауру тудыратын микроорганизмдердің көпшілігі тағамның дәмін, иісін және сыртқы түрін өзгертпейді, – деді бас санитарлық дәрігер.
Оның сөзінше, әлеуметтік желілерде кең таралған шикі теңіз өнімдері, үй жағдайында консервіленген өнімдер және қауіпсіздігі толық дәлелденбеген экзотикалық тағамдар да денсаулыққа қауіп төндіруі мүмкін.
Ал үй жағдайында консервілеу технологиясының бұзылуы ауыр салдарға, соның ішінде ботулизмге әкелуі ықтимал.
Кәсіпкерлер үшін де қауіп жоғары
Бас санитарлық дәрігер тағамнан уланудың бір ғана жағдайы кәсіпкерлер үшін үлкен шығынға әкелуі мүмкін екенін атап өтті.
Тағамнан уланудың бір ғана жағдайының өзі азаматтардың жаппай шағымдануына, беделдік шығындарға, сот процестеріне және объект қызметінің тоқтатылуына әкелуі мүмкін, – деді ол.
Қоғамдық тамақтану орындарында жиі кездесетін бұзушылықтар қатарында тауарлық көршілестік талаптарын сақтамау, температуралық режимнің бұзылуы, мерзімі өткен өнімдерді пайдалану, қызметкерлердің жеке гигиенаны сақтамауы және медициналық тексерулердің уақытылы жүргізілмеуі бар.
Тағамнан уланудың алдын алу үшін не істеу керек?
Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті тұрғындарға тағам өнімдерін тек қажетті сақтау жағдайлары қамтамасыз етілген сауда орындарынан сатып алуға кеңес береді.
Сондай-ақ өнімнің жарамдылық мерзімін, таңбалануын және қаптамасының бүтіндігін міндетті түрде тексеру қажет.
Мамандар қолды мұқият жууды, көкөністер мен жемістерді жақсылап тазалауды, шикі және дайын өнімдерді бірге сақтамауды, сондай-ақ ет, балық, құс еті мен жұмыртқаны толық термиялық өңдеуден өткізуді ұсынады.
Дайын тағамды бөлме температурасында екі сағаттан артық, ал ыстық күндері бір сағаттан артық қалдырмаған жөн.
Алғашқы белгілер пайда болса не істеу керек?
Айгүл Шағалтаева балалардың, жүкті әйелдердің, егде жастағы адамдардың және созылмалы ауруы бар азаматтардың тағамнан улану салдарына анағұрлым осал екенін еске салды.
Тағамнан уланудың алғашқы белгілері – жүрек айну, құсу, іштің ауыруы, сұйық нәжіс, дене қызуының көтерілуі және жалпы әлсіздік пайда болған жағдайда, дереу медициналық көмекке жүгіну қажет, – деді бас санитарлық дәрігер.
Ол тұрғындарды тағам қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарап, күнделікті өмірде санитариялық-гигиеналық талаптарды қатаң сақтауға шақырды.
Тек бірлескен күш-жігердің арқасында біз халық денсаулығын сақтап, тағамнан улану жағдайларының алдын ала аламыз, – деп түйіндеді Айгүл Шағалтаева.
