Талап қоюды рәсімдеудің тәртібі
Фото: ашық дереккөзден алындыТалап қою — азаматтық құқықтарды қорғаудың негізгі тәсілдерінің бірі. Егер азаматтың немесе ұйымның құқығы бұзылса, ол сотқа талап арыз беру арқылы өз мүддесін қорғай алады. Талап қоюды дұрыс рәсімдеу сот ісін тиімді жүргізуге мүмкіндік береді.
Талап қою — талапкердің жауапкерге қатысты белгілі бір құқықтық талаптарын сот арқылы қорғау жөніндегі жазбаша өтініші. Ол азаматтық, еңбек, отбасылық, мүліктік және басқа да даулар бойынша беріледі.
Талап арыз жазбаша түрде рәсімделеді және онда келесі мәліметтер көрсетілуі тиіс:
1.Соттың атауы;
2.Талапкердің толық аты-жөні, мекенжайы, байланыс деректері;
3.Жауапкер туралы мәліметтер;
4.Даудың мәні;
5.Талапкердің нақты талабы;
6.Талаптың негізі болатын мән-жайлар;
7.Дәлелдемелер тізімі;
8.Қоса тіркелетін құжаттар;
9.Қолы және арыз берілген күн.
Талап арызбен бірге әдетте мынадай құжаттар беріледі:
•Жеке куәлік көшірмесі;
•Мемлекеттік баж төленгенін растайтын түбіртек;
•Дауды дәлелдейтін құжаттар;
•Сенімхат (өкіл арқылы берілсе);
•Шарттар, түбіртектер, хат-хабарлар және басқа дәлелдер.
Талап қою бірнеше кезеңнен тұрады:
Кейбір жағдайларда заң талапкерден алдымен жауапкерге жазбаша шағым немесе талап жолдауды талап етеді.
Арыз заң талаптарына сәйкес рәсімделуі қажет. Қате немесе толық емес арыз соттың оны қабылдамауына әкелуі мүмкін.
Талап арыз:
•қағаз түрінде;
•пошта арқылы;
•электрондық форматта сот жүйесі арқылы берілуі мүмкін.
Сот арызды тексеріп:
•өндіріске қабылдайды;
•түзетуге қайтарады;
•немесе қабылдаудан бас тартады.
Көптеген талаптар бойынша мемлекеттік баж төленеді. Оның мөлшері талаптың сипаты мен сомасына байланысты анықталады. Кейбір тұлғалар заң бойынша баж төлеуден босатылады.
Заңда талап қоюдың ескіру мерзімі белгіленеді. Жалпы мерзім көбіне 3 жылды құрайды, бірақ кейбір даулар үшін өзгеше болуы мүмкін.
Талап қоюды дұрыс рәсімдеу — сотта құқықты қорғаудың маңызды шарты. Арыздың заң талаптарына сәйкес дайындалуы істің қаралуын жеңілдетеді және талапкердің мүддесін тиімді қорғауға көмектеседі. Қажет болған жағдайда кәсіби заңгер көмегіне жүгінген жөн.
АбылайханАРҒЫНҰЛЫ,
Сот әкімшісінің басшысы














