1 шілдеден бастап несие алу қиындайды: Кімдерге қарыз бен бөліп төлеу қолжетімсіз болады
Қазақстанда 1 шілдеден бастап тұтынушылық несиелеу талаптары күшейеді. Енді ресми табысы расталмаған азаматтарға несие мен бөліп төлеу қызметтерін рәсімдеу қиынға соғады. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
Қазақстанның ұлттық банкі мен қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі тұтынушылық несие беру нарығын бақылауды күшейтпек. Осы мақсатта қарыз жүктемесі коэффициенті мен қарыздың табысқа қатынасы коэффициенті қайта қаралады. Көрсеткіштер азаматтардың табысының қанша бөлігін несие төлеуге жұмсай алатынын шектейді. Негізгі мақсат – халықтың шамадан тыс қарызға батуының алдын алу.
Бұған дейін банктер ресми жұмысы жоқ азаматтардың төлем қабілеттілігін жанама белгілер арқылы бағалап, несие бере алатын. Енді қаржы ұйымдарының скоринг жүйелері тек мемлекеттік деректер базасындағы мәліметтерге сүйенеді.
Несие беру кезінде мынадай заңды кіріс көздері ғана ескеріледі:
- Міндетті зейнетақы жарналарының тұрақты аударылуы;
- Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру төлемдері;
- Кәсіпкерлік қызметтен ресми түрде декларацияланған табыс.
Егер жүйе соңғы айларда азаматтың ресми қаржылық тарихын анықтамаса, өтінім автоматты түрде мақұлданбайды.
Жаңа талаптар ең алдымен мына санаттағы азаматтарға әсер етеді:
- Жалақысының басым бөлігін "конвертпен" алатын қызметкерлер;
- Ресми тіркелмеген өзін-өзі жұмыспен қамтығандар (фрилансерлер, құрылысшылар, такси жүргізушілері және т.б.);
- Ресми жұмысы жоқ немесе кездейсоқ табыспен күн көретін азаматтар.
Жаңа шектеулер заңсыз немесе көлеңкелі жұмыспен қамтылған азаматтардың қаржы өнімдеріне қолжетімділігін айтарлықтай төмендетеді. Бұл талаптар ірі автонесие мен ипотекаға ғана емес, тұрмыстық техника мен смартфондарға арналған пайызсыз бөліп төлеу қызметтеріне де қатысты болады.
Ұлттық банк басшылығы жаңа ережелердің енгізілетінін растады. Сондықтан көлеңкелі экономикада жұмыс істейтін азаматтарға табысын заңдастырып, ресми тіркелу мәселесін қарастырған жөн. Енді банктік қызметтерге қол жеткізудің басты шарты – ресми расталған табыс болмақ.
Еске салайық, бұған дейін мәжілісте Қазақстанның мемлекеттік қарызының өсуі талқыланған еді. Депутат Ерлан Стамбеков халық пен бизнеске несие алуда шектеу қойылып жатқанымен, мемлекеттің өзі қарыз көлемін арттырып отырғанын сынға алған. Ал қаржы министрі Мәди Тәкиев мемлекеттік қарыздың көлемі қауіпсіз деңгейде екенін және оның ІЖӨ-нің 22,8%-ы болатынын мәлімдеген.
