Өзін-өзі бағалау – табысқа бастар алғашқы қадам
Фото: автор мұрағатынанҚазіргі қоғамда адам сыртқы әлеммен жарысып жүргендей. Біреу әдемірек, біреу ақылдырақ, біреу табыстырақ болып көрінеді. Осындай салыстырулардың ортасында адам кейде өз құндылығын ұмытып кетеді. Ал шын мәнінде, ең маңызды нәрсе – өз-өзіңді қалай бағалайтының.
Өзін-өзі бағалау – адамның өзіне деген көзқарасы, өз құнын сезінуі. Егер адам өзін төмен бағаласа, ол мүмкіндіктерден қорқады, өз ойын ашық айта алмайды, үнемі күмәнмен өмір сүреді. Ал өзін дұрыс бағалайтын адам қателесуден қорықпайды, өз пікірін еркін білдіреді, алға ұмтылады.
Әсіресе қыз бала үшін өзін-өзі бағалау өте маңызды. Қазіргі заманда әлеуметтік желілер “идеал” образды көрсетіп, көптеген қыздардың өзіне деген сенімін төмендетіп жатыр. Біреудің әдемі өміріне қарап, өзіңді кем санау – үлкен қателік. Әр адамның өз жолы, өз ерекшелігі бар.
Бірақ бұл мәселе тек бүгін пайда болған жоқ. Бұрын қазақ қоғамында қыз баланы ерекше қадірлеген. “Қыз – елдің көркі”, “Қызға қырық үйден тыйым” деп, оның тәрбиесіне, абыройына үлкен мән берген. Қыз балаға нәзіктікпен қарап, оны болашақ ана, ұрпақ жалғастырушы, отбасының берекесі ретінде құрметтеген. Оның сөзіне, тәрбиесіне, жүріс-тұрысына жауапкершілікпен қараған.
Үлкен кісілердің пікірінше, қазіргі кезде сол қадірлеу біршама әлсірегендей. Олар бұрынғы тәрбие мен бүгінгі еркіндіктің арасындағы айырмашылықты жиі айтады. “Қыз бала бұрын ұяң, ибалы еді” деп, бүгінгі заманның өзгергенін алаңдап жеткізеді. Бірақ олардың сөзінің астарында тек сын емес, алаңдаушылық пен жанашырлық та жатыр.
Ал қазіргі жастардың көзқарасы өзгеше. Олар еркіндікті, өзін-өзі көрсету мүмкіндігін жоғары бағалайды. Қыздар өз ойын ашық айтып, өз жолын өзі таңдауға ұмтылады. Бұл – заман талабы. Бірақ кейде осы еркіндік пен өзіндік құндылықтың ара-жігін ажырата алмай қалатын тұстар да бар.
Менің көзқарасым бойынша, ең дұрыс жол – осы екі ұғымның ортасын табу. Яғни, бұрынғы тәрбиенің тереңдігін жоғалтпай, қазіргі заманның мүмкіндігін дұрыс пайдалану. Қыз бала әрі нәзік, әрі мықты бола алады. Ең бастысы – өз құнын өзі түсіну.
Өзін-өзі бағалау – бұл тәкаппарлық емес. Бұл – өзіңді қабылдау. Кемшілігіңмен бірге, артықшылығыңды да мойындау. Өзіңді жақсы көре білу – өмірді жақсы көрудің бастауы.
Өзін-өзі бағалау – бұл жай ғана қасиет емес, ол – ішкі тірек, адамның өмірдегі бағытын айқындайтын күш. Өзіңді қабылдаған сәттен бастап, сен өзгелердің бағасына тәуелді болудан босайсың. Сол кезде ғана шынайы еркіндік басталады.
Айзада ШАЙМЕРДЕН,
Қ. Күлетов атындағы
№92 орта мектеп
11 сынып оқушысы
