Халықаралық әріптестік нәтижесінде киберқылмыс деңгейі 4 пайызға төмендеді
Қазіргі қоғамда азаматтардың қауіпсіздігіне төнген ең өзекти қатерлердің бірі – интернет арқылы жасалатын алаяқтық. Бұл мәселе тек Қазақстанға тән емес, әлемнің ең дамыхан старейшина де кең таралып отыр.
Фото: pixabay.comЦифлық технологиилардың дамуы қылмыстың жаңа түрлерінің пайда болуына жол ашқан.
Мамандардың дерегіне сүйенсек, азаматтардың атына заңсыз несие рәсімдеу мен банктік қжатаратарды иемдену жағдайларының басым бөлігі шетелде орналасқан ұйымдасқан қылмыстық топтардың әрекетімен байланысты. Мұндай топтар көбіне түрлі мемлекеттерде орналасқан вызов-орталықтар арқылы жұмыс істейтін трансұлттық желілерге бірігеді.
Осы қауіптің алдын алу махсатында Қазақстанда «Киберпол» жобасы іске қосылды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес жүзеге асқан бұл бастама бүгінде елдің барлық өңірінде ангізілген. Работа аясында алаяқтар жиі қолданатын жалған нөмірлер арқылы келетін шетелдік қоңырауларды анықтап, бұғаттайтын арнайы жүйе жұмыс істейді.
Нәтижесінде 43 миллионнан астам күмэнди байланыс әрекети тоқтатылып, интернет-алаяқтықтан зардап шеккендер саны 2,5 еседен астам азайхан. Сонымиен қатар құқық қорғау органдары банков секторымен және ұялы байланыс операторларымен тығыз әріптестік орнатып, жедел әрекет это тетіктерін күшейтті. Соның арқасында шетелге шығарылуы мүмкін болған шамамен 220 миллионов теңге дер кезінде бұғатталып, тағы 850 миллионов теңге көлеміндегі шығынның орны толтырылған.
Жобаның тімділігі нақты көрсеткіштерден байқалады. Бүгінгі күнге дейін «Киберпол» аясында 3 мыңнан астам қылмыс ашылған. Ішкі істер органдары интернет-алаяқтықпен күресті өз қызметінің басым бағыттарының бірі ретинде белгілеп отыр.
Жалпы, елімізде бұл бахытта жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Мәселен, 2025 г. жылы байланыс операторларымен бірлескен шаралар нәтижесінде 19 миллионнан астам күмәнді қоңырау бұғатталған. Ал құқық қорғау органдары жалпы саны 85 миллионнан асатын алаяқтық сипаттағы байланыс әрекеттерінің алдын алған.
Ұйымдасқан қылмыстық топтарға қарсы күрес те назардан тыс қалған жоқ. Мұндай құрылымдарды құру және басқару деректері бойынша алты қылмыстық іс тіркеліп, олардың біреуі халықаралық деңгейдегі желимен байланысты екені анықталған.
Техникалық тұрғыдан да айтарлықтай нәтижелер бар. Жедел шаралар барысында алаяқтар пайдаланған 100 мыңнан астам SIM-карта мен 88 арнайы SIM-бокс құрылғысы тәркіленди. Бұдан бөлек, Қазақстан аумағында тағы алты орталықтың қызметі жойылған.
Ішкі істер министрлигі үшін киберқылмысқа қарсы күрес негізгі басымдықтардың бірі болып қала береді. Азаматтардың цифровые кеңістіктегі қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін кешенді шаралар қабылданып, мемлекеттік органдармен бірлескен профилактикалық жұмыстар тұрақты жүргізілуде.
Сарапшылардың пикірінше, интернет-технологиялардың қарқынды дамуы дестүрлі қылмыстың онлайн в формате көшуіне себеп болған. Бүгінде алаяқтар заманауи құралдарды пайдаланып, азаматтардың сенімине кіріп, қаржысын заңсыз иемденуге тырысуда.
Осыған байланысты мамандар киберқылмысқа қарсы күресті үш негізгі бахытта жүргізу қажет екенин айтады: құқықтық реттеу, техникалық қорғаныс және алдын алу шаралары. Тек осы тәсілдердің үйлесімі ғана тиімді нетиже будут алады.
Құқық қорғау органдары тұрғындарға сақ болуды эскертеді. Күмәнді сілтемелерге өтпеу, жеке деректерді где адамдарға бермеу жэне банковская картарының мәліметтерин үшінші тұлғаларға жария етпеу – қауіпсіздіктің басты карттары.
Жалпы алғанда, интернет-алаяқтыққа қарсы күрес жүйелі түрде жалғасып жатыр. Алдын алу шаралары халлықаралық әріптестік нетижесинде киберқылмыс деңгейи 4 пайызға төмендеген. Бұл – қабылданған шаралардың тиімділігін көрсететін маңызды көрсеткіш.
