Желдің үні

Фото: жасанды интеллект

Таңғы бозамық. Тау етегіндегі шағын ауылды қыстың алғашқы лебі шарпып тұр. Сыртта аяз сықырлайды. Ал жел болса, терезе жақтауын бойлай баяу уілдеп, бірде мұңлы әуендей, бірде ескі зардай құлаққа жетеді.

Нұрсұлтан әдетінше кешкілік сабағына дайындалу үшін жұмыс үстеліне отырды. Ертең ол оқушыларына тәуелсіздік күніне арналған ерекше сабақ өткізбек. Бірақ құрғақ дерек пен жаттанды жылдар көңілінен шықпады. Ол балалардың бұл ұғымды жүрегімен сезінгенін қалады.

– Қалай жеткізем? – деген ой маза бермеді.

Осы сәтте бөлмеге ұлы Аян кірді.

– Әке, тәуелсіздік деген не өзі? Неге бәрі оны сонша қадірлейді? – деді ол балаға тән шынайылықпен.

Нұрсұлтан жауап қатпастан, терезе сыртына көз тастады. Тау жақтан соққан жел оның ойымен үндескендей.

– Тәуелсіздік, балам, ол адамның демі секілді, – деді ол баяу.

– Демсіз адам тірі болғанмен, өмір сүре алмайды.

– Сонда бұрын деміміз болмаған ба? – деп таңданды Аян.

– Болды… Бірақ ол өз деміміз емес еді.

– Қалай?

Нұрсұлтан орнынан тұрып, қабырғада ілулі тұрған ескі суретті нұсқады. Суретте бір қарт пен жас сарбаз қатар тұр. Қарт – оның атасы, ал сарбаз – өзі.

– Бұлар еркіндік үшін күрескен адамдар. Сол жылдары өз жерімізде өз тілімізді еркін сөйлей алмадық, әнімізді де жүрек қалауымен айта алмадық.

– Сонда сен соғысқансың ба, әке?

– Соғыс емес, балам. Бірақ күрес болды. Сөзбен де, қаламмен де, жүрекпен де.

Аян үнсіз ойланып қалды.

– Сонда тәуелсіздік деген өз қалауымен өмір сүру ме?

– Иә. Өз тағдырыңды өзің таңдау. Біреудің «қалай өмір сүру керегін» бұйырмауы.

Осы кезде даладағы жел күшейіп, терезе тұсынына әлдебір сыбдыр естілді.

– Тыңдап тұрсың ба? – деді әкесі.

– Желдің үнін бе?

– Иә. Міне, сол еркіндіктің үні. Жел ешкімге бағынбайды. Тауды да, даланы да еркін кезеді. Ол бізге соны еске салады.

Аян жымиып қойды.

– Сонда біз де жел сияқты болуымыз керек қой?

– Дәл солай, ұлым. Еркін, бірақ жауапты. Еркіндік – тек өзім білемін деу емес, ел тағдырын сезіну.

Келесі күні мектептің акт залында мерекелік сабақ өтті. Нұрсұлтан сөзін байыппен бастады.

– Бұл ел еркіндік үшін біз ғасырлар бойы күрестік. Біз бүгін сол күрестің жемісін көріп отырмыз.

Сосын оқушыларға көз жүгіртіп, нық үнмен қосты.

– Тәуелсіздік – тек мерекелік күн емес. Ол – әр жүректе өмір сүретін жауапкершілік.

Аян артқы қатарда әкесін тыңдап отырды. Жел тағы да терезені сықырлатты. Осы тұста Аянның ойына әкесінің айтқан сөзі оралды.