Демографиялық алшақтық: Қазақстанда қарт адамдардың үлесі қанша?
Соңғы зерттеу деректеріне сәйкес, Қазақстан халқының құрамындағы 65 жастан асқан азаматтардың үлесі бойынша әлем елдерінің ортасынан төмен орналасқан. Елдегі егде жастағы тұрғындардың үлесі 8,65%-ды құрайды.
Халықтың қартаюы бүгінде көптеген мемлекет үшін маңызды демографиялық әрі экономикалық мәселеге айналып отыр. Егде жастағы тұрғындар саны артқан сайын еңбекке қабілетті халық пен зейнеткерлер арасындағы тепе-теңдік өзгеріп, зейнетақы жүйесі мен денсаулық сақтау саласына түсетін жүктеме ұлғаяды.
Сонымен қатар халықтың қартаюы еңбек нарығына да ықпал етеді. Бірқатар елдерде жұмыс берушілер тәжірибелі қызметкерлерді еңбек нарығында ұзағырақ ұстап қалуға, күнделікті міндеттерді автоматтандыруға және жұмыс күшінің тапшылығын шетелдік еңбек мигранттарын тарту арқылы шешуге ұмтылуда.
Егде жастағы адамдардың үлесі ең жоғары елдер
Visual Capitalist деректеріне сәйкес, 65 жастан асқан тұрғындардың үлесі бойынша әлемде Монако көш бастап тұр. Мұнда егде жастағы азаматтар жалпы халықтың 36%-ын құрайды.
Екінші орында Жапония – 29,78%. Үшінші орында 24,72% көрсеткішпен Пуэрто-Рико тұр.
Алғашқы ондыққа сондай-ақ Италия – 24,62%, Португалия – 24,53%, Грекия – 23,94%, Финляндия – 23,90%, Германия – 23,20%, Хорватия – 23,19% және Мэн аралы – 23,15% кірген.
Бұл көрсеткіштер аталған елдерде әрбір төртінші немесе соған жуық тұрғынның 65 жастан асқанын көрсетеді.
Қазақстандағы жағдай қандай?
Рейтинг деректерінде Қазақстан 8,65% көрсеткішпен 106-орында тұр. Яғни елдегі 65 жастан асқан тұрғындардың үлесі көптеген дамыған мемлекеттермен салыстырғанда айтарлықтай төмен.
Мәселен, АҚШ-та бұл көрсеткіш 17,93%, Канадада – 19,80%, Оңтүстік Кореяда – 19,27%, Қытайда – 14,67%, Израильде – 12,55%, Грузияда – 15,64%.
ТМД кеңістігінде егде жастағы халықтың ең жоғары үлесі Беларуське тиесілі. Ел әлемдік рейтингте 49-орында, ал 65 жастан асқан азаматтардың үлесі 17,65%-ды құрайды.
Ресейде көрсеткіш 17,18% болса, Арменияда – 13,70%.
Қазақстанмен салыстырғанда 65 жастан асқан тұрғындардың үлесі Әзербайжанда сәл төмен – 8,56%. Өзбекстанда бұл көрсеткіш 5,86%, Қырғызстанда – 5,68%, Тәжікстанда – 3,85%.
Халқы ең жас мемлекеттер
65 жастан асқан тұрғындардың үлесі ең төмен мемлекет – Катар. Мұнда егде жастағы азаматтар халықтың небәрі 1,68%-ын құрайды.
Одан кейін Біріккен Араб Әмірліктері – 1,77%, Замбия – 1,95%, Чад – 2,10%, Орталық Африка Республикасы – 2,15%, Уганда – 2,19%, Мали – 2,38%, Ауғанстан – 2,40%, Йемен – 2,52% және Бурунди – 2,53%.
Осылайша, әлем елдерінің демографиялық құрылымында айтарлықтай алшақтық байқалады. Бірқатар дамыған мемлекет халықтың қартаюы мен еңбекке қабілетті тұрғындар санының азаюына байланысты жаңа экономикалық шешімдер іздеп жатса, Қазақстанда 65 жастан асқан халықтың үлесі әзірге салыстырмалы түрде төмен деңгейде қалып отыр.
Дегенмен бұл көрсеткіш халықтың қартаюы мәселесі Қазақстан үшін өзекті емес дегенді білдірмейді. Өмір сүру ұзақтығының артуы мен демографиялық құрылымның өзгеруі алдағы уақытта зейнетақы жүйесіне, денсаулық сақтау саласына және еңбек нарығына қойылатын талаптарды өзгертуі мүмкін.
