Қазақстанда алдағы жылдары қандай ғылыми бағыттар басымдыққа ие болады

Фото: ЖИ арқылы жасалған

2024-2026 жылдарға арналған ғылымды дамытудың басым бағыттары Жоғары ғылыми-техникалық комиссияда бекітілді. Бұл бағыттар су тапшылығы мен климат өзгерісінен бастап, жасанды интеллект пен ғарыштық технологияларға дейінгі өзекті мәселелерді қамтиды.

Алдағы 5-10 жылда Қазақстан экология және «жасыл» энергетика, цифрлық трансформация мен ЖИ, агротехнологиялар, медицина және биотехнология, энергия және озық материалдар сияқты салаларда қолданбалы зерттеулерге басымдық береді.

Қазақстанда ең үлкен басымдықтардың бірі – жасанды интеллект және цифрлық технологиялар. Мемлекеттік деңгейде ЖИ енгізу білім, медицина, өндіріс және мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруға бағытталған.

Алдағы жылдары ЖИ мемлекеттік басқару, Smart City жобалары және өнеркәсіп салаларына енгізілмек. IT-экспорт 2029 жылға қарай 5 млрд долларға жеткізілетін болады.

Жасанды интеллект еңбек өнімділігін арттырып, экономиканың барлық саласына әсер етеді. Елде ЖИ стартаптар, деректерді талдау және киберқауіпсіздік салалары қарқынды дамып келеді.

Энергетика саласы да стратегиялық бағыт ретінде сақталып отыр. Қазақстан ядролық ғылым мен атом энергетикасын дамытуға ерекше көңіл бөледі. Бұл бағыт тек электр энергиясын өндірумен шектелмей, медицина, жаңа материалдар және инженерия салаларына да әсер етеді.

Сонымен қатар, жаңартылатын энергия көздері, сутегі энергетикасы және энергия сақтау технологиялары да басым бағытқа айналуда. Бұл Қазақстанның «жасыл экономикаға» көшу стратегиясымен тікелей байланысты.

Көмірқышқыл газын тұту және сақтау (CCUS), метан менеджменті, «жасыл» химия саласындағы зерттеулер қарқынды жүргізілмек. Бұл бағыт «Қазақстан-2060» көміртегі бейтараптылығы стратегиясына үлес қосады.

Машина жасау, құрылыс және өнеркәсіп саласындағы зерттеулер экономиканы әртараптандыруға және импортты алмастыруға бағытталған. Сонымен қатар, сутегі энергетикасы мен жаңартылатын энергияның гибридтік жүйелеріне ерекше назар аударылады.

Алдағы жылдары биотехнология, генетика және медицина салалары да қарқынды дамиды. Бұл бағыттардың негізгі мақсаты – халық денсаулығын жақсарту, жаңа дәрі-дәрмектер әзірлеу және биологиялық қауіпсіздікті күшейту.

Әсіресе пандемиядан кейін биомедицина мен биологиялық зерттеулердің маңызы артқан.

Қазақстан үшін дәстүрлі бағыттардың бірі – ғарыш технологиялары. Байқоңыр кешені елдің халықаралық ғарыш саласындағы орнын сақтап отыр. Болашақта спутниктік жүйелер, жерді қашықтан зондтау және ғарыштық деректерді өңдеу салалары дамиды.

Индустриялық ғылым да басым бағыттардың қатарында. Бұл салаға:

Климаттың өзгеруі Қазақстан үшін маңызды факторға айналып отыр. Сондықтан:

Ғылымның болашағы – қолданбалы нәтижелерде. Үкімет қаржыландыруды ұлғайтып, инфрақұрылымды дамытып, халықаралық ынтымақтастықты күшейтеді. Осы бағыттарда жұмыс істейтін жас ғалымдар мен стартаптарға гранттар, инкубаторлар және халықаралық бағдарламалар қолжетімді болады.