Автонөмір енді отбасылық мұраға айналады
Фото: ЖИ2026 жылдан бастап қазақстандықтар көліктің мемлекеттік нөмірін жақын туысына немесе мұрагеріне қалдыра алады. Яғни бұрын тек VIP-нөмірлерге қатысты болған мүмкіндік енді қарапайым нөмірлерге де қолданылады.
Жыл басынан бері Қазақстанда автокөлікке мемлекеттік тіркеу нөмірін беру тәртібіне бірқатар маңызды өзгеріс енгізіліп жатыр. Енді жүргізушілер өз қалауынша нөмір таңдап қана қоймай, бұрын қолданылған нөмірлерді туыстарына мұрагерлікпен бере алады. Сонымен қатар электромобильдерге арналған бөлек түсті нөмірлер енгізу мәселесі де талқылануда.
Мемлекеттік нөмір енді «жеке брендке» айнала ма?
Бұған дейін Қазақстанда жүргізушілерге тек жүйеде бар нөмірлер ұсынылатын. Ал ерекше комбинациясы бар VIP-нөмірлерді ғана қосымша ақыға таңдауға мүмкіндік болды.
2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген жаңа Салық кодексі бұл жүйені өзгертті. Енді қазақстандықтар кез келген әріптік және сандық комбинациясы бар нөмірге тапсырыс бере алады.
Мысалы, азамат өз аты-жөніне немесе туған жылына байланысты комбинацияны таңдауға мүмкіндік алады. Егер ол комбинация сұранысы жоғары VIP-нөмірлер тізіміне кірмесе, мемлекеттік баж көлемі 10 АЕК болады. Ал ерекше сұраныстағы нөмірлердің бағасы әлдеқайда жоғары.
Бұл өзгеріс мемлекеттік нөмірді тек тіркеу құралы емес, белгілі бір деңгейде жеке имидждің элементіне айналдыруы мүмкін. Әлемнің бірқатар елінде ерекше нөмірлер мәртебе белгісі ретінде қабылданады. Қазақстанда да мұндай үрдіс соңғы жылдары байқала бастаған.
Көлік нөмірі ұрпақтан ұрпаққа беріле ме?
2026 жылғы 25 мамырдан бастап күшіне енетін тағы бір маңызды өзгеріс – бұрын пайдаланылған мемлекеттік нөмірлерді туыстарға қайта рәсімдеуге рұқсат берілуі.
Бұған дейін мұндай мүмкіндік негізінен ақылы VIP-нөмірлерге ғана қатысты болатын. Енді қарапайым нөмірлерді де жұбайына, ата-анасына, балаларына, аға-інілері мен апа-сіңлілеріне, заңды мұрагерлерге беру мүмкін болады.
Бұл өзгеріс әсіресе ұзақ уақыт бойы қолданылған немесе отбасы үшін символдық мәні бар нөмірлерді сақтап қалуға мүмкіндік береді.
Мысалы, кей отбасылар белгілі бір нөмір комбинациясын «отбасылық белгі» ретінде қабылдайды. Жаңа ереже сондай нөмірлердің ұрпақтан ұрпаққа берілуіне жол ашады.
«Әдемі» нөмірлер саны көбейеді
Ішкі істер министрлігі сұранысқа ие нөмірлер тізімін де кеңейтпек. Бұған дейін көбіне 001, 777, 555 секілді комбинациялар танымал болса, енді 101, 121, 131, 151 сияқты жаңа сериялар да «беделді» нөмірлер қатарына енгізіледі.
Сонымен қатар әріптері бірдей нөмірлерге де ерекше мәртебе берілмек.
Бұл өзгеріс бюджетке қосымша кіріс әкелуі мүмкін. Себебі VIP-нөмірлерге сұраныс Қазақстанда жылдан-жылға артып келеді. Кей жүргізушілер үшін мұндай нөмір – статус пен ерекшеліктің белгісі.
Электромобильдерге жасыл нөмір берілуі мүмкін
Қазір Қазақстанда электромобильдер саны көбейіп келеді. Осыған байланысты Ішкі істер министрлігі оларға арналған бөлек түсті мемлекеттік нөмір енгізу мәселесін қарастыруда.
Вице-министрі Санжар Әділовтің айтуынша, халықаралық тәжірибеде электромобильдерге көбіне жасыл түсті нөмір беріледі. Қазақстанда да осындай жүйе енгізілуі мүмкін.
Мұндай шешімнің бірнеше артықшылығы бар:
ақылы тұрақтарда электромобильдерді тез анықтау;
қуаттау станцияларындағы бақылауды жеңілдету;
табиғи қорғалатын аймақтарға кіретін көліктерді ажырату;
жол полициясының жұмысын жеңілдету.
Өз кезегінде аталмыш бастама елдегі «жасыл» көлік саясатын дамытуға да ықпал етуі ықтимал.
Онлайн таңдау жүйесі қашан іске қосылады?
Қазіргі таңда мемлекеттік нөмірді өз қалауынша таңдау қызметі арнайы ХҚКО арқылы көрсетіледі. Алайда ІІМ жақын уақытта бұл функцияны онлайн форматқа көшіруді жоспарлап отыр.
Егер жүйе толық цифрландырылса, жүргізушілер үйден шықпай-ақ:
бос нөмірлерді көру;
комбинация таңдау;
төлем жасау;
нөмірге тапсырыс беру мүмкіндігіне ие болады.
Бұл бюрократиялық рәсімдерді азайтып, қызмет көрсету уақытын қысқартуы мүмкін.
