Қазалы Қазалы аудандық қоғамдық-саяси газет
» » Қауышу күні: Құрмет пен ізет

Қауышу күні: Құрмет пен ізет

Амал мерекесі – Қазақстанның батыс өңірінде кеңінен сақталған ежелгі дәстүр. Аймақ тұрғындары 14 наурызды «Көрісу», яғни қауышу күні деп те атайды. Ауыл тұрғындары ерте тұрып, елең-алаңнан жасы үлкен адамдарға сәлем береді. Көрші-көлем бір-біріне «Жасың құтты болсын!», «Жасыңа жас қосылып, ғұмырың ұзақ болғай!» деп тілек айтады.
Бұл күні бұрынғы өкпе-реніш кешіріліп, араздық ұмытылады, көрші-көлем бір-бірін қонаққа шақырып, меймандардың отбасына, ағайын-туыстарына амандық-саулық, құт-береке тілейді. Көрісуде ер мен әйелге шектеу қойылмайды. Ер адамдар қос қолын ұсынып көріссе, әйелдер жағы бір-біріне алақанын тосып, әуелі оң иығын, сосын сол иығын түйістіреді. Жатжұрттық деп саналатын, ұзатылған қызға ағайын-тумасы үлкен болсын, кіші болсын артынан іздеп барып, арнайы көріскен. Көрісу – тек адамдардың бір-біріне амандасып, жақсылық тілейтін қауышу мерекесі ғана емес, сондай-ақ жасы үлкендерге ізет көрсетіп, ілтипат білдіретін дәстүрлі көрініс. Бір ерекшелігі – «Көрісу» бір күнмен шектелетін мереке емес, айдың соңына дейін жалғасады.Әлдеқандай себептермен 14 наурыз күні болмаған немесе сырт жақта жүрген кез келген адам ауылға жолы түскен бойда қариялардың қолын алып, сәлем беруге тиіс.
«Көрісу» мерекесін асыға күткен әрбір отбасы дастарқанын қазақтың құрт, бауырсақ, ақ ірімшік, қызыл ірімшік, сары май, уыз сынды дәстүрлі тағамдармен көмкеріп, наурыз көжесін дайындап, табалдырығын аттаған әр қонағын жылы жүзбен қарсы алады. Оларға ерекше ізет көрсетіп, төріне шығарады, ас ұсынады. Бір-біріне деген өкпе-реніштері болса, кешіріседі, амандық-саулық тілеседі. Бұл күні әр адам міндетті түрде үш үйдің есігін ашуы керек, яғни түске дейін үш үйге кіріп, көрісіп үлгеруі тиіс деген түсінік қалыптасқан. Үйді-үйді қыдырып жүргенде кішкентай балаларға аналары шағын дорба ұстатып қояды. Балақай қай үйге көрісуге кірсе, сол үйдің мәзірінен ауыз тиіп, бауырсақ, тәттілерден салып алады. Бұл жоралғы жыл бойы балаларымыз тоқ жүрсін, дастарқанда молшылық болсын, қарым-қатынасқа сызат түспесін деген ниеттен туған.
Біреуге реніші бар адамдар бұл күні өкпесін ұмытып, татуласады. Сөйтіп, арадағы суық қарым-қатынастың жібі үзіліп, көрісу күні адамдар бір-бірімен қайта табысады. Көрісу күні үйіне кіріп-шықпаған жасы кіші туған-туысқан, көрші-қолаңға үлкендер «Көрісіп шықпады» деп өкпе артады. Сондықтан кім-кімде мүмкіндігі болса, бүкіл ауылдың табалдырығын аттап шығуға тырысады.
Таң атысымен қазанда бұрқырап пісіп жатқан бауырсақтың иісі Көрісу күнінің нышаны. Үйдің үлкендері оянып, дастарқанын толтырып, көрісіп шығатын бала-шағаны күтіп отырады. 14 наурыз күні күн шыққанда есігі ішінен құлыптаулы тұрған үй болмайды. Шаттық пен қуанышқа, ақ бата мен молшылыққа толы бұл мерекеде мәре-сәре болған жұрт осы қарқынмен Жаңа жыл – 22 наурыз мерекесін қарсы алады.
– Амал мерекесі немесе көрісу – ағайын-туыс татулығы, ел бірлігінің бір көрінісі іспетті. Өйткені бұл дәстүр ағайын арасындағы түсінбеушілікті жойып, татуластырып, табыстырады. Арадағы өкпе-ренішін кешіріп, араздықты ұмыттырады. Тек бір-біріне жақсылылық тілеп, алғыс айтылады. Біздің өңірде бұл мереке бұрындары ерекше аталып өтпейтін. Дегенмен соңғы уақыттарда көрініс таба бастады. Амал мерекесінің бүгінгі қоғамдағы маңызы жоғары. Бірлік пен татулықты ту еткен мейрам – қазақ халқының бауырмалдық салтының жаңғыруы екені анық. Сол себепті бұл күнді айрықша күтіп, тойлауды әдетке айналдырғанның артықтығы жоқ, – дейді қазалылық тұрғындар.
Алайда ел ішіндегі қазіргі ахуалға байланысты үлкен тойлар мен көп адамдар жиналатын жерлерге тыйым салынды. Осы орайда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің әлеуметтік желідегі парақшасы арқылы қоғамдық шаралардың уақытша тоқтатылатынын мәлімеді. Әр адамның денсауылығы – басты назарда. Ең бастысы бір-бірімізге деген дарқан көңіліміз бен кең пейілімізден айырмасын!
Ұлболсын ТАЛАПБАЕВА
14 наурыз 2020 ж. 50 0

Руханият

Базарқожа әулие

Базарқожа әулие

27 наурыз 2020 ж.

Жаңалықтар мұрағаты

«    Сәуір 2020    »
ДсСсСрБсЖмСбЖс
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930