ЖАҢА МЕДИА ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ АЙМАҚТЫҚ ТЕЛЕАРНАЛАРДАҒЫ ҚОЛДАНЫСЫ: SMM ЖӘНЕ PR ТӘЖІРИБЕСІ

Аймақтық телеарналар белгілі бір өңірдің қоғамдық, әлеуметтік және мәдени өмірін көрсететін маңызды ақпарат көздерінің бірі болып саналады. Олар жергілікті тұрғындардың мәселелерін көтеріп, аймақ жаңалықтарын таратып, қоғаммен тікелей байланыс орнатады. Алайда қазіргі цифрлық дәуірде аудитория назарын ұстап қалу бұрынғыдан әлдеқайда күрделі мәселеге айналды. Себебі интернеттегі ақпарат ағыны өте жылдам әрі бәсекелестік жоғары деңгейде қалыптасқан. Сондықтан аймақтық телеарналар жаңа коммуникациялық тәсілдерді қолдануға мәжбүр болды. Соның ішінде SMM және PR технологиялары ерекше маңызға ие.

Жаңа медиа ұғымы интернетке негізделген цифрлық коммуникация құралдарын қамтиды. Оның басты ерекшелігі – интерактивтілік, мультимедиалылық және аудиториямен жедел байланыс орнату мүмкіндігі. Дәстүрлі медиада аудитория тек ақпарат қабылдаушы рөлінде болса, жаңа медиада қолданушы ақпаратты таратуға, пікір білдіруге және контент жасауға қатыса алады. Бұл медиакоммуникацияның жаңа деңгейге көтерілуіне әсер етті. Бүгінде аудитория тек көрермен ғана емес, сонымен қатар белсенді медиақатысушыға айналды.

Соңғы жылдары Қазақстандағы медиакеңістікте де цифрлық трансформация процесі күшейді. Әсіресе пандемия кезеңінен кейін әлеуметтік желілердің ықпалы артып, онлайн контентке деген сұраныс көбейді. Нәтижесінде көптеген телеарналар эфирлік бағдарламалармен қатар әлеуметтік желілерде де тұрақты контент жариялай бастады. Аймақтық телеарналар Instagram парақшаларында reels форматындағы қысқа жаңалықтар жариялап, TikTok платформасында трендтік видеолар түсіріп, YouTube арналарында бағдарламалардың толық нұсқаларын орналастыру тәжірибесін қалыптастырды. Бұл аудиторияның әртүрлі платформалар арқылы ақпарат алу қажеттілігімен байланысты.

Қазіргі таңда SMM аймақтық телеарналардың дамуындағы маңызды құралдардың біріне айналды. Әлеуметтік желілер медиабрендтің аудиториямен байланыс орнататын негізгі платформасы ретінде қызмет етеді. SMM арқылы телеарналар өз аудиториясын кеңейтіп қана қоймай, брендтің танымалдығын арттырып, көрерменмен тұрақты коммуникация орнатады. Әсіресе Instagram желісіндегі stories, reels және тікелей эфир форматтары аудиториямен интерактивті байланыс жасауға мүмкіндік береді. Қазіргі көрермен ақпаратты ұзақ мәтін арқылы емес, қысқа әрі визуалды форматта қабылдағанды жөн көреді. Осыған байланысты аймақтық телеарналар эфирлік сюжеттерді қысқартылған вертикалды форматқа бейімдеп, әлеуметтік желілерде жариялауды қолға алды.

TikTok платформасының дамуы да аймақтық медианың жұмыс форматына әсер етті. Қысқа видеолардың кең таралуы ақпаратты беру стилін өзгертті. Бүгінде жаңалықтардың өзі бірнеше секундтық динамикалық видео форматында ұсынылуда. Бұл аудитория назарын тез аударуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар әлеуметтік желілердегі алгоритмдер контенттің кең аудиторияға таралуына ықпал етеді. Сондықтан қазіргі медиажурналист тек мәтін жазатын маман емес, сонымен қатар видео түсіріп, монтаж жасап, әлеуметтік желіге бейімделген контент өндіретін әмбебап маманға айналды.

Аймақтық телеарналар үшін PR технологиялары да маңызды рөл атқарады. Қазіргі медиакеңістікте аудитория тек сапалы контентті ғана емес, сенімді медиабрендті де іздейді. Осыған байланысты телеарналар өз имиджін қалыптастыруға ерекше назар аударуда. PR қызметі арқылы медианың қоғам алдындағы беделі артып, аудитория сенімі нығаяды. Әсіресе әлеуметтік жобалар, мәдени іс-шаралар, қайырымдылық акциялары және қоғамдық мәселелерді көтеретін арнайы бағдарламалар телеарнаның жағымды бейнесін қалыптастыруға ықпал етеді.

Сонымен қатар журналистер мен тележүргізушілердің жеке бренді де медианың танымалдығына әсер етеді. Қазіргі таңда аудитория көбіне белгілі бір арнадан бұрын, сол арнадағы танымал жүргізушіге немесе журналистке назар аударады. Әлеуметтік желіде белсенді жұмыс істейтін журналистер аудиторияны телеарна платформасына тартуға мүмкіндік береді. Бұл жаңа медиадағы персонализация құбылысының көрінісі болып саналады.

Жаңа медиа жағдайында аудиториямен өзара әрекеттесу ерекшелігі де өзгерді. Бұрын аудитория тек ақпарат қабылдаушы болса, қазіргі уақытта пікір білдіріп, контент сапасына баға беріп, редакция жұмысына тікелей ықпал ете алады. Әлеуметтік желілердегі пікірлер, сауалнамалар, тікелей эфирлер мен интерактивті форматтар аудиториямен байланысты күшейтеді. Кей жағдайда тұрғындардың өздері ақпарат көзіне айналып, оқиға орнынан фото немесе видео жіберу арқылы журналистік процеске қатысады.

Сонымен бірге аналитикалық көрсеткіштердің маңызы артты. Қазіргі медиада қаралым саны, лайк, пікір және репост көрсеткіштері аудитория қызығушылығын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл мәліметтер контент стратегиясын жетілдіруге және аудитория сұранысын зерттеуге көмектеседі. Соның нәтижесінде медиалар өз контентін аудитория қызығушылығына сәйкес бейімдей бастады.

Дегенмен аймақтық телеарналардың цифрлық трансформациясында бірқатар мәселелер де кездеседі. Кейбір өңірлік редакцияларда техникалық база жеткіліксіз болуы мүмкін. Сонымен қатар кәсіби SMM мамандары мен цифрлық медианы меңгерген кадрлардың тапшылығы байқалады. Бұл аймақтық медианың цифрлық бәсекеге толыққанды бейімделуіне кедергі келтіреді. Алайда соған қарамастан қазіргі таңда көптеген аймақтық телеарналар жаңа медиа құралдарын белсенді қолданып, аудиториямен байланыс орнатудың жаңа тәсілдерін игеріп келеді.

Қорытындылай келе, жаңа медиа құралдары аймақтық телеарналардың қызметіне елеулі өзгеріс әкелді. Әлеуметтік желілер мен цифрлық платформалар қазіргі медиакоммуникацияның негізгі элементіне айналып отыр. Сондықтан аймақтық телеарналардың жаңа медианы тиімді қолдануы олардың аудиториямен байланысын нығайтып, бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді. SMM және PR технологиялары медиабрендтің дамуына, аудитория сенімін қалыптастыруға және ақпарат тарату тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Болашақта жасанды интеллект, мобильді журналистика және цифрлық контент өндірісі медиасаланың негізгі даму бағытына айналуы ықтимал. Осыған байланысты аймақтық телеарналар жаңа технологияларға бейімделіп, цифрлық стратегияларын жетілдіруі қажет.

Т. Жүргенов атындағы ҚазҰӨА

Медиажурналистика мамандығының 4 курс студенті